achtergrond

Nieuws

Archief

BVA MEET & GREET - ROTOR - naverslag

BVA MEET & GREET - ROTOR - naverslag

BVA MEET & GREET
9 okt 2018

Foto: Buisson Clothilde

Urban mining, het nieuwe slopen

De BVA uitstap naar Rotor Anderlecht (Brussel) was een voltreffer. Dat zag je ook aan het aandachtige publiek dat de oren gespitst hield bij de facts en de figures die medeoprichter Lionel Devlieger voorschotelde en zo menig architect wakker schudde.

 

Op een wat onbestemde plek in Anderlecht waar vroeger Leonidas was gehuisvest woont nu Rotor. Boven aan de ingang staat er SHOP in letters gevormd met een paar gerecupereerde latjes hout. De suikerzoete chocoladegeur heeft plaats gemaakt voor de opslag van de meest uiteenlopende spullen. Kapstokjes – voor directie en personeel -  ontworpen door Jules Wabbes, veegborstels uit vervlogen tijden, vetpotjes spijkers, lichtarmaturen met bijbehorende profielen en keurig uitziend gebruikt kantoormeubilair. In een hoek staan de profielen netjes en de lampen kunnen perfect gerelamped worden met led. Wat een weelde aan sloopmateriaal!

Publicatie

De koffie uit de eerlijke vintage keuken smaakt huiselijk alsook het gewone kraantjeswater. Weg van de exuberante luxe, weg van de dagelijkse gewoonte om alles gloednieuw aan te schaffen. Onze gastheer is Lionel Devlieger, in een belendende vergaderzaal legt hij in kort bestek uit waar Rotor zich zoal mee bezighoudt. Een tsunami aan informatie komt op ons af, maar algauw beseffen we dat Rotor meer is dan een winkel met leuke gerecupereerde spulletjes. Devlieger is ingenieur-architect (UGent) en lesgever o.m. in Delft en aan de Columbia Universiteit. Lionel Devlieger: “Wij doen mee aan ontwerp- en kunstprojecten ik denk dan o.a. aan de Triënnale in Brugge en Beaufort. Rotor heeft in werkelijkheid vier poten. Er zijn de architectuurprojecten zoals het MAD in Brussel een centrum voor creatief modetalent dat samen met V+ werd gerealiseerd. Geen van de bestaande gebouwen werd hiervoor afgebroken. Tentoonstellingen o.m. over Office for Metropolitan Architecture (OMA) vormen daarnaast een belangrijk onderdeel samen met de publicaties zoals het meest recent verschenen Déconstruction et réemploi / Comment faire circuler les éléments de construction. De vierde poot van het collectief is Rotor Deconstruction opgericht in 2016 dat zich op speciale wijze focust op hergebruik en daarmee het begrip circulaire economie in de praktijk omzet (lees verder).

Catastrofe

Lionel Devlieger loodst ons in ijltempo dieper in het Roto-verhaal. Zo komen we te weten dat kunststoffen onmisbaar zijn gebleken als basismateriaal voor onze moderne economie. Het gebruik is in de laatste vijftig jaar twintig keer gestegen, en er wordt verwacht het gebruik de volgende twintig jaar zal verdubbelen. Slechts 95% van de kunststoffen verpakkingen is na één gebruikscyclus verloren. Een catastrofe als je er begint over na te denken. Vooral de Ellen MacArthur Foundation heeft het initiatief genomen om hieraan iets te doen en dit mondiaal probleem serieus aan te kaarten.

Denktank

In eerste instantie is Rotor een denktank en een raadgever, maar sinds 2016 deconstrueren zij ook zelf onder het spinn-off bedrijf RotorDC (DeConstruction). Bruikbare materialen worden uit te slopen gebouwen gerecupereerd en doorverkocht tegen prijzen tot 50 procent van de nieuwprijs. RotorDC geeft per jaar zelfs meer dan 200 ton afbraakmateriaal uit het Brussels Gewest een nieuwe bestemming. Over hergebruik gaat ook het laatste boek waaraan Devlieger meewerkte. In het Engels heet de stadssloop urban mining (stadsontginning). Maar Devlieger is niet bang om hete hangijzers boven water te halen. "België produceert jaarlijks een berg bouwafval  tweemaal zo groot als de piramiden van Gizeh. Een berg die berg blijft groeien. Tot 90 procent van het bouwafval wordt gerecycleerd", weet de ingenieur-architect. "Het gros daarvan bestaat uit steenachtige materialen die worden verpulverd tot een ruw gruis dat gebruikt wordt als onderlaag voor nieuwe wegen”. Er worden nauwelijks nog nieuwe wegen aangelegd. Kortom we investeren massaal in een product dat ongeveer nul euro waard is. En dat terwijl bakstenen, tegels en marmers, die ook in de gruismolen eindigen, tot honderden euro's per ton kunnen opbrengen.”

Ladder van Lansink

Rotor pleit er dan ook voor om minder te recycleren en meer te hergebruiken. Recycleren impliceert meestal downcycling. Devlieger verwijst naar de bekende ladder van Lansink die eind jaren zeventig sprak over reduce, reuse, recycle - in die volgorde. Probeer in eerste instantie zo weinig mogelijk weg te gooien. Hergebruik zoveel mogelijk wat je wilt weggooien. Ga pas daarna over tot recyclage.

In de praktijk levert het ontmantelen nog heel wat op voor RotorDC. Devlieger toont beelden van de afbraak van het voormalige Fortis-gebouw. “Daar hebben wij onder andere een plafond van  Jules Wabbes gerecupereerd, verder een vloer van gevlamd graniet en een trap in tropisch hardhout en een partij brons. In totaal ging het om 200 ton. Er wordt vooral naar gestreefd om die materialen te recupereren die in aanmaak veel CO2produceren, zoals lichtarmaturen.

Versleten logica

Ontmantelen is een arbeidsintensieve en dus dure aangelegenheid vandaar dat Rotor selectief te werk gaat. Alleen kwalitatieve materialen die verkoopbaar zijn en te ontmantelen binnen een economische realiteit, komen in aanmerking. Het kost dan ook ongeveer zeven keer zo veel werktijd als een klassieke normale sloop. Als we kijken naar de moderne geschiedenis dan werd er vooral ingezet op de verhoging van automatisering en de reductie van mankracht. De taksen op grondstof liggen laag en die op arbeid hoog. Een versleten logica die nauwelijks nog te handhaven is.

De sprong naar remanufacturing

Remanufacturing is voor Devlieger nog zo’n begrip met een grote toekomst. In plaats van alles nieuw te maken is het beter om bijvoorbeeld interessanter oude gietijzeren radiatoren (uitstekende stralingswarmte) opnieuw te zandstralen en te verven. Een productiebedrijf dat zijn materialen terugneemt en herwerkt is de sprong die Rotor graag aanmoedigt. Vooruitziend zou zijn dat aannemers en architecten ontwerpen in functie van de latere ontmanteling. In Kampenhout is er een bedrijf dat zich toelegt op de recuperatie van bakstenen. Lionel Devlieger: “Zij kunnen echter alleen huizen tot en met de jaren ‘50 ontmantelen, omdat die huizen gemetseld zijn met kalkmortel en niet met cement. Kalkmortel kun je met de hand van de baksteen kloppen, cement niet."

Librobook

Een mooi project van Rotor is bijvoorbeeld Librebook, een geëngageerde boekenwinkel op de Waversesteenweg in Elsene waar je boeken in alle talen van de Europese Unie vindt. Omdat de ramen te hoog stonden, verhoogde Rotor de vloer met oude decorpanelen afkomstig van Koninklijke Muntschouwburg, afgedekt met een gerecupereerd parket. De boekenkasten in de winkel komen van de Boekentoren in Gent en zijn ooit ontworpen door Snead, een bedrijf dat ook de Library of Congress in Washington DC van rekken heeft voorzien. De privéruimte van de winkel werd bekleed met een oud decor geschilderd op doek van wederom de Muntschouwburg. Er staat een landschap op afgebeeld. Verder zijn tal van muren bezet met plafondelementen uit het Fortis-gebouw in Brussel.  

 

Auteur: Philip Willaert        

                                                                                                                   

Nieuwsbrieven

BVA nieuws juni 2019 - editie 03

BVA nieuws juni 2019 - editie 03 6 jun 2019

BVA nieuws april 2019 - editie 02

BVA nieuws april 2019 - editie 02 30 apr 2019

BVA nieuws februari 2019 - editie 01

BVA nieuws februari 2019 - editie 01 28 feb 2019

BVA nieuws oktober 2018 - editie 05

BVA nieuws oktober 2018 - editie 05 11 okt 2018

Meer nieuws

Oproep voor een beter milieubeleid
Oproep voor een beter milieubeleid 18 apr 2019 Standpunt
F/a - Festival van de architectuur van 21 tem 27 september in Gent
F/a - Festival van de architectuur van 21 tem 27 september in Gent 11 sep 2019
WARME OPROEP VRIJWILLIGERS VOOR DE DAG VAN DE ARCHITECTUUR
WARME OPROEP VRIJWILLIGERS VOOR DE DAG VAN DE ARCHITECTUUR 11 sep 2019
Dag van de architectuur (D/a) - 22/09/2019
Dag van de architectuur (D/a) - 22/09/2019 19 aug 2019
POSTGRADUAATOPLEIDING - 'Mens- en milieuvriendelijk bouwen en wonen'
POSTGRADUAATOPLEIDING - 'Mens- en milieuvriendelijk bouwen en wonen' 8 aug 2019
UIA Friendly and Inclusive Spaces Award - call for entries
UIA Friendly and Inclusive Spaces Award - call for entries 6 aug 2019 Wedstrijd
UIA- The daylight Award 2020 - Call for nominations
UIA- The daylight Award 2020 - Call for nominations 6 aug 2019
Barbara Cappochin Biennal - International Architecture Prize
Barbara Cappochin Biennal - International Architecture Prize 6 aug 2019
ACE-UIA International Conference on Design Competitions UNESCO Headquarters, Paris, 25 October 2019 Registration open
ACE-UIA International Conference on Design Competitions UNESCO Headquarters, Paris, 25 October 2019 Registration open 6 aug 2019
VIBE CONGRES - de gezonde en veerkrachtige stad - 05/06 september 2019
VIBE CONGRES - de gezonde en veerkrachtige stad - 05/06 september 2019 11 jul 2019
Results of the Baku International Architecture Award
Results of the Baku International Architecture Award 27 jun 2019
Helsinki East Urban Centre - international ideas competition 2019-2020
Helsinki East Urban Centre - international ideas competition 2019-2020 26 jun 2019 Wedstrijd
OPROEP VOOR BAUKULTUR
OPROEP VOOR BAUKULTUR 20 jun 2019
Open ideas competition - Viinikanlahti 2030 – New lakeside district in the city centre
Open ideas competition - Viinikanlahti 2030 – New lakeside district in the city centre 4 jun 2019
De Kamer keurt de hervorming goed van de verzekering in de bouwsector:
De Kamer keurt de hervorming goed van de verzekering in de bouwsector: 13 mei 2019
KLIMAAT: MOETEN WIJ PANIKEREN?
KLIMAAT: MOETEN WIJ PANIKEREN? 13 feb 2019 Standpunt
2019 World Architecture Day International Poster Design Competition
2019 World Architecture Day International Poster Design Competition 3 apr 2019
BVA MEET & GREET BIJ DMOA ARCHITECTS
BVA MEET & GREET BIJ DMOA ARCHITECTS 26 mrt 2019
International Student Architectural Competition - UIA-HYP CUP 2019
International Student Architectural Competition - UIA-HYP CUP 2019 20 mrt 2019
POLO & OSAR WINNEN BVA-ARCHIGOLDCUP ANTWERPEN 2019
POLO & OSAR WINNEN BVA-ARCHIGOLDCUP ANTWERPEN 2019 13 feb 2019 Archigoldcup
22-02-2019 lancering Stynen Academy
22-02-2019 lancering Stynen Academy 5 feb 2019
A+more jaarabonnement aan 199 euro (incl. BTW) ipv 250 euro (incl. BTW) exclusief voor BVA-leden
A+more jaarabonnement aan 199 euro (incl. BTW) ipv 250 euro (incl. BTW) exclusief voor BVA-leden 4 feb 2019 BVA ledenvoordeel
Minister Gatz maakt resultaten bekend van grootschalig onderzoek naar sociaaleconomische positie van architecten en designers
Minister Gatz maakt resultaten bekend van grootschalig onderzoek naar sociaaleconomische positie van architecten en designers 5 mrt 2018
UPA-BUA borderel van eenheidsprijzen 2017
UPA-BUA borderel van eenheidsprijzen 2017 18 apr 2017 Producten BVA ledenvoordeel
Union of international associations of architects
Union of international associations of architects 9 sep 2017 Update