achtergrond

Agenda

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin 2 jun

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

BVA One day inspiration Antwerpen/ Brussel

Foto: Museum van de fotografie (L'Escaut, Olivier Bastin)

Op 2 juni organiseert BVA een eendaagse architectuurtrip naar Charleroi. Op het programma staan heel wat recente architecturale realisaties zoals het museum van de Fotografie (L'escaut, Olivier Bastin), het zwevende gemeentehuis van Montigny-le-Tilleul (architectenbureau V+) en Phénix458, de heraangelegde kaaien van de Samber (V+ ism L'Escaut).

We bezoeken ook enkele markante projecten uit de architectuurgeschiedenis in de omgeving van Charleroi, zoals de interbellumvilla's van Marcel Depelsenaire, Joseph André en Marcel Leborgne, de avant garde architectenwoning van Philippe Mousset en het Hôtel de Police met uitbreiding van Charleroi Danses ontworpen door Ateliers Jean Nouvel en het Brusselse bureau MDW (van 2009 tot 2014). 

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

Foto: zwevende gemeentehuis van Montigny-le-Tilleul (architectenbureau V+)

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

Foto: Maison Bulle (arch. Philippe Mousset)

Deze 'One Day Inspiration' laat ook enkele projectarchitecten aan het woord. Zo zullen onder meer Olivier Bastin (L'escaut) en Philippe Mousset hun projecten ter plaatse toelichten.

U kan zich inschrijven voor deze unieke trip door Charleroi, waarbij u op de BVA reisbus kan in- en uitstappen in Antwerpen of Brussel. Ontbijt, Italiaanse lunch bij Vito Larosa in Tra di Noi en 3-gangen diner incl. dranken bij La Table de La Manufacture Urbaine zijn inbegrepen in de prijs van de daguitstap

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

PROGRAMMA:

OCHTEND:

- opstap in de reisbus in Antwerpen (7u) of Brussel. Op de bus wordt een knapperig ontbijt met drankje aangeboden.

- Rural Exploring: in Fleurus bezoeken we de experimentele woning van arch. Philippe Mousset die zelf het bezoek zal leiden. Zijn avant-garde woning van het type "Maison-Bulle" is uniek in België en toont een spectaculair bouwconcept met een wel erg bijzonder interieur. 

- bezoek aan de interbellumvilla's van Loverval (deelgemeente van Gerpinnes):  Villa Dewez (1932) van Marcel Depelsenaire, Villa du Grand Chéniat (1932) van Joseph André en ook 3 modernistische ontwerpen van Marcel Leborgne: Villa Genval (1929), Villa Bailleux (1928-1929) en Villa Paquet (1936).

- we rijden naar het zwevende  gemeentehuis van Montigny-le-Tilleul dat tussen 2009 en 2013 gerealiseerd werd door V+ (vroeger architectenbureau Vers plus de Bien-être), bekend van het MAD (Mode  & Design center) in Brussel en natuurlijk als winnaar van de architectuurwedstrijd voor het nieuwe RTBf-Reyersgebouw in Brussel, samen met MDW. Onderweg passeren we het openluchtzwembadcomplex van Jacques Depelsenaire, dat recent gerenoveerd werd door RESERVOIR A, het bureau van de huidige Charleroi Bouwmeester, arch. Georgios Maillis (www.charleroi-bouwmeester.be)

-  Op weg naar het grootste fotomuseum van Europa rijden we langs Maison Darville (1937), nog een ontwerp van Marcel Leborgne.
Het bestaande karmelietenklooster in Mont-sur-Marchienne werd van 1996 tot 2008 door L’Escaut Architectures gerestaureerd en uitgebreid tot het huidige Musée de la Photographie, waar momenteel een solo loopt van Liliane Vertessen. Olivier Bastien, huidig voorzitter van de FAB, onze moederorganisatie, en stichter van L’Escaut zal ons begeleiden tijdens het bezoek.

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

MIDDAG:

- bezoek aan het stadscentrum van Charleroi met wandeling langs het project Phénix458, de van 2009 tot 2015 door V+ i.s.m. L’Escaut heraangelegde kaaien van de Samber. We wandelen de kaaien af tot aan het prachtig gerestaureerd hoekpand, de voormalige Pianos De Heug uit 1933, wat algemeen beschouwd wordt als het allerbeste ontwerp van Marcel Leborgne in Charleroi, die daarnaast vooral beroemd is omwille van de geklasseerde Villa Dirickz in Sint-Genesius-Rode, zijn absoluut magnus opus, een iconisch ontwerp geïnspireerd door Robert Mallet-Stevens en le Corbusier. 
We passeren le Passage de la Bourse, een geklasseerde galerij van arch. Edmond Legraive en kunnen genieten van de Charleroise street art. Het De Heug-gebouw en de Passage maken nu deel uit van het grootste stadsvernieuwingsproject in Charleroi sinds decennia, het enorme winkelcentrumcomplex Rive Gauche van de hand van DDS architecten, dat recent geopend werd. Een project dat veel stof heeft doen opwaaien voor, tijdens en na de bouw

- 13u00: Italiaanse lunch bij Vito Larosa in Tra di Noi, aangeboden door BVA.

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

NAMIDDAG:

- architectuurwandeling in de bovenstad langs onder meer:

  • het mooiste Art Déco-stadhuis van België (1930-1936) met zijn Unesco-beschermd belfort  van de architecten Jules Cézar en Joseph André op de hexagonale Place Charles II. Het stadhuis herbergt naast het Musée Jules Destrée ook een copie van de maquette van Vauban (waarvan het origineel in Rijsel wordt bewaard) en vooral les Géants D’jean, D’jène, hun zoon D’jambo, de lokale volkse Reuzen die in de hal van het stadhuis staan opgesteld
  • de Kapel van het jezuïtencollege Sacré-Coeur waar bijzonder mooie glasramen uit 1975 te bewonderen zijn.
  • PBA, het Palais des Beaux-Arts, en BPS22, een cultuurcentrum in de buurt van de Université du Travail.
  • Art-Nouveau & Art Décoprojecten (zoals la Maison Dorée), modernistische panden (zoals Maison Mattot van Marcel Leborgne)
  • justitiepaleizen uit de jaren ’60, die in het Parc Jacques Depelsenaire liggen. We krijgen een eerste blik op de nieuwe Politietoren vanuit het park.
  • Hôtel de Police en de uitbreiding van Charleroi Danses ontworpen door Ateliers Jean Nouvel en het Brusselse bureau MDW van 2009 tot 2014.

  • tal van stripfiguren van het weekblad Robbedoes,  die te zien zijn in het straatbeeld. Want ja, Charleroi is met uitgeverij Dupuis één van de belangrijkste centra voor strips: la capitale de la BD!

Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

AVOND:

3 gangen diner bij La Table de La Manufacture Urbaine (inclusief dranken), aangeboden door BVA. Een fijn adres met een mooi kader van chef-kok Fabrizzio Chirico, lid van Génération W en Jeunes Restaurateurs, een restaurant van niveau met een jonge enthousiaste chef die enkel met streekprodukten werkt en gaat voor l’Exception Créative.

- terugrit met de bus naar Brussel en Antwerpen. Het precieze uur zal nog aangekondigd worden.

Lees meer

Foto's Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin

Verslag

BVA ONE DAY INSPIRATION

Charleroi, de Phenix herrijst

De laatste architectuuruitstap naar Charleroi, georganiseerd door BVA, was een schot in de roos. Niet alleen maakten de leden kennis met de oude harde industriële infrastructuur van deze staal- en mijnstad, ook de frisse actuele stedenbouwkundige aanpak lag op het traject. Al even heerlijk waren de architecturale parels in de omgeving zoals Maison Bulle en het Fotografie museum van de het Brusselse ontwerpkantoor L’Escaut.

De grauwheid van de ochtend maakte snel plaats voor een zonovergoten architectuurroute. Zeker inspiratievol en met gezellig volk om ons heen. 15 architecten genoten weer volop van een goed voorbereid programma. Met dank aan ir. Mark Larmuseau. Hij begeesterde ons allemaal door zijn niet aflatend enthousiasme. Het begon al met een heuse voltreffer. In Fleurus maakten we kennis met een organische woning, aangeduid als maison tricot omdat hiervoor textiel werd aangewend. Ir-arch. Philippe Mousset, de bedenker van dit woonexperiment, is speciaal voor deze uitstap komen opdagen. Hij noemt het materiaal fibre en verwijst naar toile de soutien-george. Zijn uitleg spreekt boekdelen. In 1981 was hij jong jeune père, maar tevens de geestelijke vader van deze ‘gekke’ woning die in de tuin van een vierkantshoeve intussen algengroen is geworden. In betere dagen, en dat is te bekijken op een filmpje, zag de woning er sneeuwwit uit. Met een paar vrienden gaf hij door het gewillig en flexibele textiel de woning zijn huidige vorm, niet zonder erotische toespelingen zoals de inkomdeur zonneklaar aangeeft. Tien jaar heeft Mousset er gewoond, toen was het over en out en werkte hij met de Hongaarse architect Antii Lovag, de ontwerper van het Palais-Bulles (Bubbelpaleis) in Théoule-sur-Mer aan de Azurenkust. Het vormelijk verband met Fleurus is gauw gemaakt, alleen gebruikte Lovag geen fibre maar beton.

Villa Paquet

Dat mode-icoon Pierre Cardin er tijdelijk zijn zomerverblijf van maakte, mocht hier niet onvermeld blijven. De toon van de dag was daarmee gezet. We verzetten onze zinnen even later in Gerpinnes, een deftige villawijk in de zoom van Charleroi met heerlijke villa’s, massief uitgewerkt, dan weer fijn gedetailleerd zoals de villa Paquet uit 1936 met zijn magere ijzeren relingen, fraai gebogen glaspartijen en al even elegante balkons. Auteur van deze villa is Marcel Leborgne, beroemd om zijn massief ontwerp van onder meer Villa Dirickz in Sint-Genesius-Rode. Wij zagen met eigen ogen de kubistisch geblokte villa Bailleux in Loveral, stammend uit de late jaren twintig. Onderweg houden we halt bij de woning Alphonse Darville, evenzeer ontworpen door Leborgne en herkenbaar door zijn speelse golvende dakrand. Darville was een vooraanstaand beeldhouwer in de regio van wie we later in het stadhuis van Charleroi de sculptuur La Gloire et la Paix (1935-1936) tegenkomen.

Palen

In Montigny-le-Tilleul spoelen we de kelen en bekijken we het gemeentehuis, een realisatie van het eigenzinnig Brusselse bureau V+. V+ heette voorheen nog heel beduidend Atelier Vers plus de bien- être en stortte zich op de artistieke en urbane problematiek van de hoofdstad. Zo werd er in de prille dagen heel nauw samengewerkt met Recyclart, een organisatie die de uiteengereten wijken door de Noord-Zuidverbinding wil reanimeren. V+ participeerde in dit verhaal rond de afbraak van het oude Brussel zonder te vervallen in een nostalgische melancholie. Van meet af aan keken Thierry Decuypere en kompaan Björn Bihain anders aan tegen deze verbinding en zagen ze veeleer de potenties van het gebied.

Het gemeentehuis op palen in Montigny-le-Tilleul laat het oog onder het gebouw ontsnappen zodat de continuïteit van de groene omgeving gehandhaafd blijft. Het aangename van zo’n uitstap is om met collega’s kennis te delen, de pro’s en de contra’s van projecten af te wegen, dat alles in een reflecterende en aangename ambiance.

Kloosterleven

Het is altijd verrijkend als de architect achter het project langskomt en zijn discours afsteekt zoals Olivier Bastin dat met verve en veel humaniteit etaleert. Hij durft het architectengezelschap te wijzen op een aantal technische zaken die minder voortvarend zijn uitgekomen bij de realisatie van het Musée de la Photographie. Zijn concept van het fotografiemuseum in Mont-sur-Marchienne houdt na tien jaar nog altijd stevig stand. Het voorstadje van Charleroi mag zich gelukkig prijzen dat in de 19de eeuw karmelietessen er een klooster bouwden. De gangen en kamers zijn er nog als vanouds en met enige verbeelding is het sobere kloosterleven weer zo voor de geest te toveren. Van klooster veranderde het gebouw in een fotografiemuseum.

Omarmt de buurt

Niet alleen hedendaagse fotografie ook hedendaagse architectuur wordt in dit verhaal meegenomen. De kersverse vleugel, ingepland in het park van het oude karmelietenklooster, herverdeelt de functies zowel binnen (programmatie) als buiten. De overgang van oud en nieuw tekende L’Escaut op een intelligente manier. Bij rondgang van de site merk je pas echt hoe subtiel er werd gewerkt met overgangen van open en gesloten delen waarbij rekening werd gehouden met de schaal en het vocabularium van de twee gebouwen.

Bureau L’Escaut Architecture ontwierp een sterk contrasterende kubus die door middel van twee passages met het oude neogotische gebouw is verbonden. Het volume is een elegante doos die op het eerste gezicht lijkt te zweven maar deels op poten staat. De zalen van het klooster werden met eigen middelen door de museumploeg sober aangekleed. Oorspronkelijke plankenvloeren en neogotische bogen bleven overeind, enkele tussenmuren werden geslecht om meer licht en ruimte te scheppen.

Hout en aluminium

Er werd expliciet gespeeld met publieke en semipublieke componenten om de publieke drempel op vriendelijke hoogte te houden. Wie in het publiek toegankelijk park loopt wordt bijna vanzelf nieuwsgierig. Door zijn duidelijke publieke bestemming geeft het gebouw te kennen dat het de buurt omarmt. Het specifieke aan deze gedurfde constructie vertaalt zich voornamelijk door twee elementen: haar houten structuur (de gebruikte technieken zijn een première in Europa) en het omhulsel in aluminium, ontworpen door de Belgische kunstenares Jeanine Cohen. Dit omhulsel biedt zowel een diepte als een vibratie die verandert volgens het licht en het moment van de dag. Het gebouw is omzeggens in een continue ‘fotocompositie’.

Bijzonder is zonder meer de wintertuin waar de binnen- en de buitensituatie heel mooi tegen elkaar werden uitgespeeld. Niet te vergeten is er nog de heerlijke fotocollectie, pareltjes van historische opnamen zoals die van de gebroeders Bisson of het zicht op de Zenne van de Brusselse broers Ghémar stelen zijdelings de show. Ja, het was de tijd dat je fotografie beter met twee beoefende dan alleen omwille van het omslachtige proces.

Spotting

Dan is het tijd voor “spotting the city”. Charleroi, hoofdstad van de oude staalindustrie en mijnontginningen. Een stad met een heftige en harde industriële infrastructuur staat op het punt zichzelf te transformeren onder de noemer Phenix 4.8. Neem nu de herinrichting van de kaaien. De conceptuele benadering ervan kwam tot stand met bureau V+ en L’Escaut. Het project komt erop neer dat de kaaien van de Samber meer zijn dan een saaie rechtlijnige industriële lijn. Charleroi werd in de negentiende eeuw en later bedacht door ingenieurs die vooral het functioneren van de industrie voor ogen hadden. Vermits die industrie meer naar de achtergrond is verschoven, kregen de kaaien door tussenkomst een compleet ander uitzicht met vooral veel banken en gegroepeerde bomen, gelardeerd met grote betonnen zitkeien. Er is door een spel van hellingen en trappen toegang tot het water en ook speelt de romantiek van de Sambre een toontje mee.

Hokusai

Onvermoeibaar doorkruisen we de stad en maken we kennis met private woonprojecten uit alle tijden zoals de art-nouveau-woning Maison Dorée van architect Frère met edele glasramen, ragfijn getekend, net een Japanse prent van Hokusai. We ontdekken onderweg nog vele verborgen architecturale parels waarmee deze stad bezaaid ligt. Na 22.000 stappen is de groep ruimschoots verzadigd en geestelijk volzet. Afsluiter van formaat is een heerlijke maaltijd in La Table de la Manufacture Urbaine met chef-kok Fabrizzio Chirico achter het fornuis. Een festijn ontrolt zich op de smaakpapillen met als afsluiter een klinkend dessert. Tevreden en voldane blikken.

Wij kijken al uit naar het volgende evenement van BVA. Met dank natuurlijk aan voorzitter Eward Sorgeloose voor zijn tintelend en doortastend beleid.

Meer weten

www.sonuma.be/archive/la-maison-bulle-a-fleurus

www.palaisbulles.com

Lid worden van Bond van Vlaamse Architecten (BVA)?

Surf naar https://bvarchitecten.be/

Auteur: Philip Willaert

Archief

LOTING - BVA Archigoldcup Antwerpen editie 2019
LOTING - BVA Archigoldcup Antwerpen editie 2019 13 dec 2018
BVA Archigoldcup
BVA SPONSOREVENT 2019
BVA SPONSOREVENT 2019 12 dec 2018
BVA SPONSOREVENT
NEGOTIATIE ARCHITECTUUROVEREENKOMST + ONDERBOUWING ERELONEN
NEGOTIATIE ARCHITECTUUROVEREENKOMST + ONDERBOUWING ERELONEN 4 dec 2018
BVA Pro
Brandpreventie: nieuwe wetgeving brandveiligheid
Brandpreventie: nieuwe wetgeving brandveiligheid 29 nov 2018
BVA Pro
Archislim editie Gent
Archislim editie Gent 28 nov 2018
BVA Archislim
fotos
De verplichte verzekering voor 10-jarige aansprakelijkheid, aannemers en architecten eindelijk of helaas op gelijke voet
De verplichte verzekering voor 10-jarige aansprakelijkheid, aannemers en architecten eindelijk of helaas op gelijke voet 26 nov 2018
BVA Pro
Praktische leidraad voor architecten: ingedeelde inrichtingen of activiteiten en het omgevingsloket
Praktische leidraad voor architecten: ingedeelde inrichtingen of activiteiten en het omgevingsloket 20 nov 2018
BVA Pro
Revit Architecture - basiscurus
Revit Architecture - basiscurus 7 nov 2018
BVA Pro
NEGOTIATIE ARCHITECTUUROVEREENKOMST + ONDERBOUWING ERELONEN
NEGOTIATIE ARCHITECTUUROVEREENKOMST + ONDERBOUWING ERELONEN 24 okt 2018
BVA Pro
De verplichte verzekering voor 10-jarige aansprakelijkheid, aannemers en architecten eindelijk of helaas op gelijke voet
De verplichte verzekering voor 10-jarige aansprakelijkheid, aannemers en architecten eindelijk of helaas op gelijke voet 23 okt 2018
BVA Pro
Nacht van de Architectuur 2018
Nacht van de Architectuur 2018 19 okt 2018
BVA Nacht van de architectuur
Praktische leidraad voor architecten: ingedeelde inrichtingen of activiteiten en het omgevingsloket
Praktische leidraad voor architecten: ingedeelde inrichtingen of activiteiten en het omgevingsloket 18 okt 2018
BVA Pro
Bezoek stationsbuurt Utrecht
Bezoek stationsbuurt Utrecht 13 okt 2018
BVA One day inspiration
Praktische leidraad voor architecten: ingedeelde inrichtingen of activiteiten en het omgevingsloket
Praktische leidraad voor architecten: ingedeelde inrichtingen of activiteiten en het omgevingsloket 5 okt 2018
BVA Pro
De verplichte verzekering voor 10-jarige aansprakelijkheid, aannemers en architecten eindelijk of helaas op gelijke voet
De verplichte verzekering voor 10-jarige aansprakelijkheid, aannemers en architecten eindelijk of helaas op gelijke voet 24 sep 2018
BVA Pro
ROTOR
ROTOR 24 aug 2018
BVA Meet and greet
fotos
Algemene vergadering BVA
Algemene vergadering BVA 23 aug 2018
BVA Algemene vergadering
werfbezoek Museum van Schone Kunsten Antwerpen door KAAN architecten
werfbezoek Museum van Schone Kunsten Antwerpen door KAAN architecten 22 jun 2018
BVA Prime projects
Negotiatie architectuurovereenkomst + onderbouwing erelonen
Negotiatie architectuurovereenkomst + onderbouwing erelonen 19 jun 2018
BVA Pro
Revit Architecture
Revit Architecture 18 jun 2018
BVA Pro
Architects In Motion
Architects In Motion 15 jun 2018
BVA Meet and greet
Omgevingsvergunning: de digitale vergunningsaanvraag
Omgevingsvergunning: de digitale vergunningsaanvraag 12 jun 2018
BVA Pro
Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin
Stadsbezoek Charleroi met o.a. projectbezoek Museum van de Fotografie door l’Escaut, Olivier Bastin 2 jun 2018
BVA One day inspiration
fotos
Overheidsopdrachten voor architecten: van plaatsing tot gunning
Overheidsopdrachten voor architecten: van plaatsing tot gunning 22 mei 2018
BVA Pro
Brandpreventie: nieuwe wetgeving brandveiligheid
Brandpreventie: nieuwe wetgeving brandveiligheid 17 mei 2018
BVA Pro
Negotiatie architectuurovereenkomst + onderbouwing erelonen
Negotiatie architectuurovereenkomst + onderbouwing erelonen 16 mei 2018
BVA Pro
Omgevingsvergunning: de digitale vergunningsaanvraag
Omgevingsvergunning: de digitale vergunningsaanvraag 15 mei 2018
BVA Pro
B-architecten met projectbezoek aan Mundo-a en het scoutshuis
B-architecten met projectbezoek aan Mundo-a en het scoutshuis 4 mei 2018
BVA Meet and greet
fotos
Brandpreventie: nieuwe wetgeving brandveiligheid
Brandpreventie: nieuwe wetgeving brandveiligheid 26 apr 2018
BVA Pro
Het nieuwe S-peil en andere wijzigingen
Het nieuwe S-peil en andere wijzigingen 16 apr 2018
BVA Pro
BVA NIEUWJAARSRECEPTIE 18/01/2018
BVA NIEUWJAARSRECEPTIE 18/01/2018 18 jan 2018